tu lieu

Khát Vọng Của Cuộc Sống

Gần 30 năm nay, 24 hộ dân, 174 nhân khẩu đồng bào dân tộc mông ở Bản 8 Mai Đào, xã Thượng Hà, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai luôn phải sống trong cảnh không điện lưới quốc gia, không trạm y tế, trường học và không thông tin liên lạc. Đặc biệt là con đường lên tới bản còn 2km nữa là tới nhưng không hiểu vì sao đơn vị thi công khảo sát nhưng không thi công.

Bản 4 Không

Cách trụ sở Uỷ Ban Nhân Dân xã Thượng Hà chưa đầy 10 km nhưng để tới được bản 8 Mai Đào chúng tôi phải đi mất 2 giờ đồng hồ, vượt qua hàng chục con suối đèo cao. Con đường tới bản quanh co dốc đá. Chúng tôi đến bản 8 Mai đào dưới cái nắng như thiếu đốt của khí trời mùa hè của vùng cao, hình ảnh đầu tiên chúng tôi trông thấy là cả ngôi làng nằm xen kẽ giữa cánh đồng ngô đang ngả sang màu vàng chuẩn bị cho mùa thu hoạch, phía xa xa tiếng trẻ con khóc gọi mẹ í ới.

Thượng Hà là xã vùng cao nên được nhà nước đầu tư các công trình phục vụ dân sinh. Đến nay một số nơi trong xã đã được đầu tư xây dựng các công trình điện, đường, trường, trạm. Nhưng bên cạnh đó còn một số thôn bản vẫn phải sống trong cảnh thiếu thông tin liên lạc, điển hình phải kể đến bản 8 Mai Đào.

Người dân ở đây không hiểu vì sao vào cuối năm 2004 đơn vị thi công con đường dài 5 km từ quốc lộ 70 vào tới bản chỉ thi công được 3 km còn 2 km vào tới bản lại không thi công nữa, mặc dù đã khảo sát. Ngày con đường được thi công cũng là ngày vui của gần 200 người dân bản 8 Mai Đào, họ rất vui và phấn khởi, có đường bản làng có cơ hội phát triển, được giao lưu học hỏi. Thế nhưng niềm vui đó chưa được bao lâu đã bị dập tắt khi con đường chưa vào tới bản, họ chẳng biết kêu ai, hỏi đơn vị thi công thi họ trả lời la thiếu kinh phí.

Theo quan sát của chúng tôi đoạn đường đã được đơn vị thi công kẻ vạch sơn, đánh dấu mốc trên những hòn đá nằm ngổn ngang giữa đường. Đường không vào tới bản, theo đó những công trình khác như đường dây điện, trạm y tế, trường học không triển khai được.

Tương Lai Mịt Mù

Ông Cư A Rao người đã gắn bó với bản 30 năm nay tâm sự “mình đi một số nơi trong huyện thấy họ có cái ti vi nã nói hay lắm, mình về muốn mua một cái về để nghe nhưng chủ chương chính sách của đảng và nhà nước, để xem cách làm giàu của họ nhưng khôg có điện mình chịu thôi”

Điều đáng khâm phục của người dân nơi đây là sự chăm chỉ làm ăn, họ quanh năm chỉ biết cấy ngô, mặc dù họ có thể mua được nhiều thứ. Thế nhưng, anh Cư A Chính người dân địa phưng tâm sự với chúng tôi “mỗi năm cả bản sản xuất ra hàng trăm tấn ngô ,nhà ít thì 3-4 tấn nhà nhiều thì 10 tấn không có đường chúng tôi muốn mang đi báncũng khó mà mang đi bán phải ra tận chợ trung tâm huyện nơi có người mua”mặc dù họ có điều kiện để mua ti vi, xe máy để phục vụ cho giao lưu buôn bán nhưng phương tiện duy nhất ở đây là ngựa thồ nhà nào không có ngựa thì đi bộ. Anh Chính cho biết thêm ở đây mùa hè rất nóng mình muốn mua cái quạt về tối ngủ cho mát nhưng không có điện không biết mua về làm gì.

Những lời tâm sự chân thực của người dân ở đây khiến chúng tôi nghĩ đến tương lai của con em họ rồi sẽ ra sao khi những điều kiện cần thiết nhất để phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt của họ chưa có.

Chúng tôi thắc mắc đến trường học và nhà văn hoá ông lý văn thành 63 tuổi bí thư chi bộ 4 phụ trách bản 8 mai đào cho biết “ở đây dân chúng tôi khổ lắm các chú thấy đấy trên núi toàn đã thôi lấy đâu gỗ mà dựng trường”. Không có lớp học, học sinh ở đây phải học nhờ ở nhà văn hoá thôn, nhà văn hoá thôn được ngăn đôi một bên kê 5 cái bàn để học còn một bên dành cho cô giáo miền xuôi lên ở do điều kiện về vật chất khó khăn cho việc dạy và học, lâu dần học chẳng muốn tới học hành nữa cứ diễn ra quy luật “bỏ rồi học, học rồi bỏ”. Chỉ quen với mẹ đi chồng cây ngô, cây lúa những người học hết cấp 2 chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Anh Lê Đức Tuấn cán bộ văn hoá-xã hôi xã Thượng Hà người được giao điều tra dân số bản 8 Mai Đào cho biết: trong bản co 24 hộ, hiện nay có 8 hộ nghèo còn lại thoát nghèo số người mù chữ trong bản đạt tỉ lệ khá cao 90% người dân trong bản không biết tiếng phổ thông chúng tôi gặp một đôi vợ trồng trẻ chừng 18 tuổi người chồng đang cày dưới ruộng người vợ bông con ngồi trên bờ đang bẻ những miếng mèn mén bón con ăn. chúng tôi thắc mắc sao không cho con ăn cơm mà lại cho con ăn ngô thế? người vợ không biết tiếng phổ thông nên ngơ ngác rồi lắc đầu, người chồng đang cày đáp một câu ngắn gọn “ngô còn không ăn nữa ăn cơm”.

Dời bản 8 Mai Đào mặt trời đã khuất núi những người di làm nương đang kéo về, cả làng bây giờ là một màu tối đen không một ngọn đèn loé sáng.

Mùa lang thang !

Hết tháng giêng mà đã sang tháng ba rồi. Cảm giác như mùa xuân vẫn phảng phất đâu đó. Người người nhà nhà vẫn sắm lễ đi chùa cầu may. Năm nay mình cũng đi được khá nhiều chùa. Chỉ đi và ngó, chứ chẳng cầu xin gì. Vì nhiều khi ng ta nói cuộc đời ai biết trước được. Xin xỏ mà làm gì. Đi chùa mà tâm chẳng tĩnh được thì tranh thủ vãn cảnh đẹp vậy. Dù sao cũng thấy nhiều thứ hay ho ở chùa. Ng ta bảo muốn thanh tịnh thì vào chùa nhưng giờ mình lại thấy vào chùa cũng thấy được cả thế giới thực tại nó thế nào. Chen lấn, xin tước, xin lộc, tàn nhẫn.. đủ thử kiểu cách trên đời này. Ngẫm đi ngẫm lại bỗng thấy buồn. Thế làm sao lòng thanh thản cho được. Chấm dứt chuyện đi chùa cầu tí bình an.
Rồi một ngày bỗng thấy Hà bội chật chội. Lại vác balo đi đến những chỗ mà mình chưa đến bao giờ. Vẫn là một mình chuyển hết chuyến xe này sang chuyến xe khác. May mắn thay là đi đến chỗ nào cũng gặp được nhiều người tốt, giúp đỡ mình hết sức. Cảm thấy mình bớt cô đơn, chuyến đi bớt nhọc nhằn. Nhớ cái lần ngồi chót vót trên đỉnh núi cao, gió chướng thổi mái tôn rung bần bật, không phải trăng 15 mà sáng vằng vặc. Anh giáo viên cắm bản duy nhất trên cái phân trường chạy ra sau núi hái vài cây trà tuyết, nấu cho mình một cốc trà to. Hơi nóng phả lên mặt khô và lạnh tê tái vì gió lào của mình. Cảm giác ấm áp không thể tả được. Hai anh em ko nói gì nhiều chỉ ngồi ngắm trăng và suy nghĩ. 4h sáng anh gõ cửa, bưng một cái chậu nước sôi cho mình rửa mặt và nấu một bát mì tôm to có nhiều rau và trứng. Cảm động thêm một lần nữa, nhưng không ăn được vì tối qua uống nhiều rượu quá. Ăn xong hai anh em lại ngồi trên xe máy thả người trên những con dốc ngoằn nghèo. Chỉ cần một cái trượt tay là có thể xuống núi ngồi chơi mà ko cần đi lại gì cả. Tạm biệt anh chỉ một cái bắt tay ấm nồng. anh bảo: "Về đến nhà nhớ gọi cho anh nhé". Thế rồi cuộc sống, thói quen, tính ích kỷ lại cuốn mình đi để một người chờ mãi cú điện thoại. Nhớ chị gái người Mông mình đến phỏng vấn. Nhớ bữa cơm chỉ có măng đắng mà ngon đến lạ. Nhớ tình cảm chân thành chị dành cho mình. Một đứa không quen không biết đến ngó nghiêng tí rồi lại đi mất. Cái cảm giác chóng chánh vì sự vô tâm, vì vô tình cứ đeo đuổi mãi nhưng rồi đâu lại vào đấy. Vì mình vẫn chỉ là mình, chẳng thay đổi nổi.

Vẫn thích cái cảm giác một mình một chuyến xe rong ruổi hơn là có người tiếp đón và đưa đi. Cái cảm giác mình được tiếp xúc trực tiếp với một sự việc, một tình huống nó thích hơn nhiều cái kiểu sắp đặt này nọ kia. Không chủ động được và không cảm thấy được một chút tình cảm nào. Xong việc và xóa hết trong bộ nhớ. Mỗi lần đi về mà thu hoạch được ít cảm thấy mình bất tài, lại chán đời mất một thời gian. Có lẽ nhiều lúc mình tạo nhiều áp lực cho mình quá. Nhiều lúc nên nghĩ là mình đã cố gắng thì đời sẽ vui hơn nhiều.



Lang thang nhiều cũng đồng nghĩa với uống nhiều rượu. Mình uống đủ các thể loại và hôm nào cũng không dưới 5 chén uống nước. Chẳng đủ say nhưng đủ để lòng trống trải. Cứ lúc ấy lại nhớ. Nhớ rất nhiều thứ. Rồi lại nhắn tin lung tung để lấp đầy khoảng trống ấy. Bạn Chích Bông sẽ nhắn hoặc gọi điện cho mình để nghe mình rên rẩm và bắt mình về phòng ngủ. Bạn Gà tồ cũng lo lắng gọi điện cho mình. Mặc dù mình chẳng bao giờ về lúc ấy nhưng cảm thấy vui và bớt thấy đời mình vô nghĩa. Mỗi lần uống ít nhiều lại dặn lòng ko gọi, không nhắn nhưng vẫn cứ chứng nào tật nấy. Nên cũng mong các bạn thông cảm. Chị ở cơ quan bảo: "em đi nhiều quớ nên mau già". Ngó ngang ngó dọc thấy mình già thật. Cả bên trong và bên ngoài. Cứ tự nghĩ vẫn vơ cho đời nó ngắn lại.

Những ngày này công việc nhiều nên không còn thời gian để nghĩ ngợi, trăn trở nữa. Như mẹ bảo: "Lúc còn chơi được thì không chịu chơi, già rồi lại hối tiếc. Lúc ăn được thì không chịu ăn, để già rồi thèm ăn lại sợ béo". Kinh nghiệm đã chỉ ra thế rồi thì cứ việc đưa chân mà bước tiếp đi nhé.

Đôi chút thẫn thờ cho một năm mới!

Cả năm ngồi chờ năm mới đến. Đếm từng ngày một qua, với niềm hy vọng tin chắc là mình sẽ gặp hay bắt được một cái gì đó rõ ràng hơn. Rồi thì năm cũng hết và tết đã qua, mò mẫm mãi vẫn chưa biết mình đang mong chờ cái gì, nó đã đến chưa hay nó đã đi mất rồi. Có lúc nghĩ mình đi hết từ chỗ này sang chỗ khác, thay đổi liên tục sẽ biết mình muốn gì. Và tin tưởng hơn ở tương lai. Lại nhớ đến câu "nắng rất hồng và ngày rất xanh" ko biết của ai tự nhiên cứ nhớ đến câu này là thấy yêu đời. Ra Bắc đã được nửa năm, đôi lúc thấy thèm muốn được quay trở lại sài gòn. Với những thứ mình vốn sẵn có bạn bè, những con người vẫn gặp hằng ngày và sự tự do một cách tuyệt đối. Nhưng cứ ngẫm nghĩ đi lại thì có lẽ ko nên trở lại thì hơn. Bạn bè sau một thời gian đã có cuộc sống của riêng mình. Trong khi những nỗi niềm của mình lại quá lớn. Không đủ để lấp đầy khoảng trống đang rộng dần ra. Nếu có trở lại chỉ nên là một vài ngày, khi niềm vui vẫn còn đong đầy.

Những ý nghĩ trì trệ làm cho cuộc sống của mình cũng trở nên nhàm chán. Đôi khi trong quan hệ với mọi người không hiểu mình đang đóng những vai nào. Trong mắt đồng nghiệp mình chỉ là một con bé hơi ngố vá ít nói. Lúc nào cũng vác một cái balô to kềnh và nhìn như một thằng con trai. Lâu lâu mới thấy mặt ở cơ quan và đi chuyến nào là mất hút chuyến ấy, ko một dòng liên lạc. Có lẽ mình có thể làm việc ở nhà và chỉ dùng điện thoại là được. Thậm chí có xuất hiện ở cơ quan thì cũng như người tàng hình. Vì những câu chuyện như ăn mặc, người này tốt người kia xấu ko thể lọt nổi vào tai và ko thể khởi đầu cho một câu chuyện tẻ nhạt.

Đã lâu mình không nạp tiền điện thoại. máy lúc nào cũng để chế độ im lặng. Một tuần xạc pin một lần. Có lúc hết pin cũng ko buồn muốn xạc. Không có nhu cầu liên lạc với ai và cũng ko ai muốn liên lạc với mình. Chỉ những cú gọi cần thiết cho công việc mới phải nghe và gọi, còn lại là im lặng mãi mãi. Mình cũng ko phiền lòng lắm với những điều này. Cảm giác được yên thân, không bị làm phiền.

Dù ơ hờ nhưng cuộc sống vẫn dành cho mình những may mắn. Đâu đó vẫn có người nhớ đến mình du đã lâu chẳng nhắn nhủ gì. Nhắn một tin nhắn cho bạn và được reply ngay lập tức những câu mình cần. Thế là đủ. Phát hiện ra đâu nhất thiết phải gặp nhau hằng ngày, phải nói những lời dễ nghe. Luôn luôn là những câu nói bình thường và từ những người chẳng thân với mình lắm lại làm cho mình cảm thấy được an ủi. Còn người ta luôn mong chờ thì chỉ luôn nhận được sự thất vọng. Thế nên đừng mong chờ gì nhiều. Cứ để cuộc sống bất ngờ thế. Biết đâu mình sẽ biết được thứ mình cần là cái gì.

Năm mới lại bắt đầu. Và ta lại mong từng ngày sang năm mới để chờ đợi cái gì đó tươi sáng hơn.

Lại Tây bắc

Chuyến công tác này nữa là chuyến thứ 3 mình đi lên Tây Bắc. Hai lần trước thì có người đồng hành theo. Đợt này thì chỉ đi có một mình. Cung đường Lai Châu- Mường Tè- Bản Seo Hai- Bản La Si. Với hai dân tộc La Hủ hay còn gọi là tộc lá vàng bay. Và tộc người Sila, Mỗi tộc người dân số chỉ khoảng 1000 đổ lại. Đặt lịch là một tuần nhưng ko biết có đi về tới nơi tới chốn ko.Cảm thấy khá là lo lắng.

Lòng nặng trĩu

Nhiều lúc muốn kể với ai đó, muốn túm lại ai đó để ngồi nói những chuyện nhảm nhít mà tìm hoài ko ra một người. Thế là tự dưng lòng cứ nặng trĩu như đeo đá. Buồn dai dẳng. Cứ tưởng là chơi một mình nhiều thì đến lúc nào đó người ta cũng phải quen đi thôi. Nỗi cô đơn thì chẳng bao giờ quen được.

Ba bốn tháng trôi qua mình vẫn mê mải đi tìm chính mình. Có nhiều lúc không hiểu được mình, có những lúc vô tình nhưng lại làm tổn thương người xung quanh một cách đau đớn nhất.. Để sau đó bối rối không biết làm cách nào để chuộc lại lỗi lầm. Cuộc sống với những đứa có tình cảm phức tạp thường phức tạp ko thể diễn tả được. Nhiều lúc có cảm giác như mình không tồn tại. Rồi lại lo lắng vì thời gian trôi thì nhanh quá, mà mình cứ lững thững đi đằng sau. Và cuối cùng nhận ra là mình vẫn chỉ dậm chân tại chỗ mà thôi. Chẳng tiến được bước nào cả. Cũng dễ hiểu nhiều ng ko chịu nổi cuộc sống tẻ nhạt mà mình trốn trong đó để rồi kết thúc cuộc sống.

Càng ngày mình có vẻ sống càng khép kín và khó chia sẻ bản thân cho người khác. Nhiều lúc muốn gào cho một ai đó biết tôi buồn, tôi cảm thấy thế này thế kia nhưng rồi vẫn tiếp tục lặng yên và câm bặt. Có lẽ đó là cách giải quyết tốt nhất nếu không muốn trở thành ng phụ thuộc vào người khác.

Lắm lúc đời buồn tênh!

Đêm qua, ngoài phố gió mùa về.

Tây bắc lần 2, Lào Cai- Lai châu- Điện biên

Bắt đầu bằng tàu lửa từ hà nội đến lào Cai, xiền vé hết 243k. Sau đó từ ga Lào Cai bắt xe đến Sapa mất 50k. Vào nghỉ ở khách sạn tên là gì quên mất òi. Buổi sáng lượn một vòng chợ Sapa và đi ăn cơm lam nấu trong ống tre và phèo nướng. Trời hơi lành lạnh. Đang thời kì chuyển mùa từ thu sang đông nên cây cối cũng khô khốc, không có hoa trái gì. Nếu chỉ nhìn bình thường thì thấy ko đẹp bằng Đà lạt. Mình và bạn Yến còi đi leo núi Hàm Rồng. Hồi trước người yêu của bạn Yến còi ở Lào Cai. Nên Lào Cai giống như quê hương thứ hai của bạn ý. Bạn này biết tất cả về các chỗ hay ho của Sapa. Vừa leo vừa chụp được bao nhiêu hình, toàn là cỏ cây.

Buổi chiều thuê xe của khách sạn giá 100k/ngày đi lượn ở mấy cái bản quanh quanh Sapa. Cố gắng chọn cái bản nào mà chưa có dấu chân của khách du lịch. Lượn hết con đồi này sang đồi khác cuối cùng đến được Hầu Thào. Được đi cùng anh chủ tịch xã đi thăm thú đời sống tinh thần bà con. Chả thấy có gì viết lách được. Buổi chiều lại lượn về. Tối trời đổ mưa nho nhỏ, chợ sapa mở thâu đêm. Cứ tối thứ bảy thì có chợ tình, nhưng hai đứa lại đến vào đúng chủ nhật. Chợ vắng hoe vắng hoắt. Lượn một hồi ko có gì mua được, lại đi ăn phèo nướng. Lần thứ ba trong ngày ăn cơm lam và phèo nướng, có thêm món chim cút nướng nữa.

Ngày thứ hai của cuộc hành trình chỉ là ngồi trên xe vạ vật từ Lào Cai sang phong thổ của Lai Chậu. Không có ghế ngồi, hai đứa được cho ngồi tạm trên mấy cái bao tải chở hàng, thế mà cũng mất 80k. Nhục. 3 giờ hơn tới được Phong Thổ, cả thị trấn có hai cái khách sạn duy  nhất. Thuê được cái khách sạn rẻ hơn, chỉ có hai  đứa mình là khách. Lết đến phòng giáo dục của huyện,  gặp ông trưởng phòng nhấm nha nhấm nhẳng. Hỏi gì trả lời nấy, rốt cuộc là ko  biết gì hết.  Cuối cùng đành phải nhắm mắt chọn đại một xã là Mù Sang. Chiều về buôn với chị tạp vụ ở khách sạn  mới biết. Hóa ra mới có một cuộc thanh trừng cán bộ ở huyện này. Hơn 50 đồng chí ăn tiền ăn đất của dân đã bị đuổi việc. Thành ra các bạn  ý nhìn thấy nhà báo là cảnh giác ngay.

Sáng sớm bắt xe ôm từ Phong Thổ đến xã Mù Sang, hết 100k, lượn qua lượn lại hết đèo này qua đèo khác. Đến đấy thì ko điện, ko nước, ko sóng điện thoại. Đi được mấy điểm trường từ gần nhất đến xa xôi nhất. Xã có 10 bản thì mất 8 bản giáp với tàu bựa. Cách nhau có một con suối. Nó suốt ngày qua bên bản của mình cướp bóc trâu bò, xe cộ mà mình ứ dám làm gì. Cứ sớ rớ qua biên giới của nó là bòm, chết nhăn răng, ko kịp ngáp.

Đến chỗ các bạn giáo viên ở có cái thùng phi nước to đùng vẽ hình cái đầu lâu, ghi chữ cấm tắm giặt. Đang mùa khô, nước từ trên núi chảy rỉ rỉ. Bắt đầu mùa thiếu nước, sắp tới thiếu nước sẽ kịch liệt hơn nhiều. Muốn lấy được nước phải đi đến những cái mỏ nước cách xa 7,8 cây số. Thế nên hai ngày ở đấy, hai đứa chỉ tốn đúng có một chậu nước vừa rửa tay vừa quánh răng.

Tạm biệt Mù sang, hai đứa lại tiếp tục bắt xe đi Điện Biên. Xớ rớ ở bến xe thế nào bị lôi vào một khách sạn có từ thời pháp thuộc, ko thể nào xập sệ hơn được nữa. Buồn buồn đến báo điện biên chơi. Các chú ở đấy thiệt nhiệt tình, mời cả hai đứa đi ăn gỏi và lẩu cá hồi. Mình chỉ xực được hai miếng cá sống còn lại phải nhúng nước mới ăn được. Kết thúc một ngày khá là vui vẻ.Ấn tượng nữa là ở Điện Biên có rất nhiều người nghiện. Xớ rớ thế nào cũng gặp phải một bạn nghiện cho mà xem. Thế nên ai lên đấy phải cẩn thận

Ngày thứ tư, hai đứa bắt xe  ôm  từ thành phố Điện Biên đến huyện Điện Biên Đông, huyện nghèo nhất của tỉnh Điện Biên. Mất mỗi đứa 300k tiền xe ôm. Lại vào vùng ko có điện, nước thì vừa đủ và sóng điện thoại thì chỉ duy nhất ở cái cây gần ủy ban mới có.

Chưa bao giờ thấy một cái trường học mà nghèo như thế. Phòng cô giáo hiệu trưởng lợp bằng gianh, xung quanh quây bằng mấy tấm bạt. Trời lạnh căm căm. Mấy đứa con nít vùng cao cứ thế tung tăng với cái áo sơ mi. Thầy cô cứ mắng chúng nó ra rả là mặc áo rét vào nhưng chứng nào tật nấy, chả thay đổi được. Các thầy cô toàn ở nội trú, toàn người miền xuôi vào đây dạy học, Thiếu thốn tứ bề. Nhưng riết rồi cũng thành quen.

Buổi tối mình và bạn Yến bị chuốc rượu cho say bét nhè. Hôm sau vẫn còn đơ đơ. Bao nhiêu chữ nghĩa là rơi hết cả. Báo hại về nhà cố nhớ tới nhớ lui từng chi tiết một. Cuối ngày hai anh thầy đẹp giai chở hai đứa ra lại thành phố. Đoạn đường có 20 km mà đi mất 4 tiếng đồng hồ. Người xóc lên xóc xuống như con giun con dế. Ê ẩm cả người. Đã thế vừa xuống xe thì cái xe khách về hà nội lại trờ tới. hai đứa vật vờ leo lên xe, ko kịp cả tè và ăn uống. Lên xe mệt lử đử. Đúng 5 giờ sáng mình về tới Ha nội. Kết thúc chuyến đi tây bắc gần một tuần.